Porównanie popularnych gatunków stali narzędziowych do pracy na gorąco – przegląd techniczny
Porównanie popularnych gatunków stali narzędziowych do pracy na gorąco – przegląd techniczny
Stale narzędziowe do pracy na gorąco różnią się odpornością na zmęczenie cieplne, zachowaniem twardości w temperaturze, udarnością, przewodnictwem cieplnym oraz przeznaczeniem aplikacyjnym.
Poniżej zestawiono najczęściej stosowane gatunki: 1.2343, 1.2344, 1.2367, 1.2365, 1.2329 oraz 1.2714 w wersjach PRIME
1.2343 PRIME – PN WCL – WNr 1.2343 - X37CrMoV5-1 – AISI H11
Profil: zrównoważona stal do pracy na gorąco
- Bardzo dobra udarność i ciągliwość
- Stabilne własności w szerokim zakresie temperatur
- Typowa twardość robocza: 44–52 HRC
- Dobra podatność na azotowanie, PVD, CVD
- Stosowana tam, gdzie istotna jest odporność na pękanie i zmienne obciążenia cieplne
Typowe zastosowania: matryce kuźnicze, rdzenie, formy ciśnieniowe, noże przemysłowe o dużej grubości.
1.2344 PRIME – PN WCLV – WNr 1.2344 - X40CrMoV5-1 – AISI H13
Profil: wyższa odporność na zużycie na gorąco
- Większa zawartość wanadu → lepsza odporność na ścieranie
- Bardzo dobra odporność na odpuszczanie
- Twardość robocza: 42–50 HRC
- Standard branżowy dla HPDC, form aluminiowych
- Bardziej „twarda” charakterystyka niż 1.2343
Typowe zastosowania: formy odlewnicze, stemple, wkładki do form, narzędzia do dużych serii.
1.2367 PRIME – X38CrMoV5-3 – WNr 1.2367
Profil: wysoka odporność temperaturowa + bardzo dobre przewodnictwo cieplne
- Podwyższona zawartość molibdenu
- Lepsze utrzymanie twardości w wysokiej temperaturze niż 1.2343
- Bardzo dobra przewodność cieplna
- Dobra stabilność strukturalna przy cyklach cieplnych
Typowe zastosowania: formy ciśnieniowe, narzędzia z intensywnym chłodzeniem, matryce wymagające stabilności temperaturowej
1.2365 PRIME – PN WLV – 32CrMoV12-28 – WNr 1.2365 - AISI H10
Profil: narzędzia intensywnie chłodzone (woda)
- Bardzo wysoka przewodność cieplna
- Niższa zawartość chromu (≈3%) → lepsze odprowadzanie ciepła
- Stabilne własności przy długotrwałym obciążeniu cieplnym
- Optymalna do narzędzi chłodzonych wewnętrznie
Typowe zastosowania: wkładki, trzpienie, mandrele, narzędzia do odlewania i kucia z chłodzeniem wodnym
1.2329 PRIME – 46CrSiMoV7 – WNr 1.2329
Profil: kompromis przewodnictwo cieplne / wytrzymałość
- Bardzo dobre odprowadzanie ciepła
- Dobra odporność w warunkach pracy na gorąco
- Niższy stopień stopowania → korzystna stabilność cieplna
- Alternatywa dla 1.2365 przy innych wymaganiach mechanicznych
Typowe zastosowania: tuleje, bloki prasowe, wkładki do form, narzędzia intensywnie chłodzone
1.2714 PRIME – PN WNLV - 55NiCrMoV7 – WNr 1.2714 - AISI L6
Profil: maksymalna udarność i odporność na szok cieplny
- Bardzo wysoka udarność i ciągliwość
- Dostarczana już zahartowana (≈380–420 HB) – obróbka bez dodatkowego hartowania
- Może pracować powyżej 250 °C przy długim kontakcie
- Doskonała odporność na pękanie i zmęczenie cieplne
Typowe zastosowania: matryce kuźnicze, elementy wtórne, narzędzia narażone na uderzenia i cykle cieplne
Jak dobrać stal do pracy na gorąco?
- Jeśli kluczowa jest udarność i odporność na pękanie → 1.2714 (WNLV, 55NiCrMoV7, L6)
- Jeśli potrzebna jest uniwersalność i stabilność → 1.2343 (WCL, H11, X37CrMoV5-1)
- Jeśli liczy się odporność na zużycie na gorąco → 1.2344 (WCLV, H13, X40CrMoV5-1)
- Jeśli narzędzie jest intensywnie chłodzone → 1.2365 (WLV, 32CrMoV12-28, H10) lub 1.2329 (46CrSiMoV7)
- Jeśli wymagana jest stabilność twardości w wysokiej temperaturze → 1.2367 (X38CrMoV5-3)
Podsumowanie techniczne
Nie istnieje jedna „najlepsza” stal do pracy na gorąco.
Dobór gatunku zawsze powinien wynikać z:
- charakteru obciążeń cieplnych,
- obecności chłodzenia,
- wymagań dotyczących udarności lub zużycia,
- oczekiwanej trwałości narzędzia.
FAQ - Stale do pracy na gorąco serii PRIME
Są to stale przeznaczone do pracy powyżej ok. 200 °C, odporne na zmęczenie cieplne, odpuszczanie i pękanie.
1.2343 (WCL, H11), 1.2344 (WCLV, H13), 1.2367 (X38CrMoV5-3), 1.2365 (WLV, H10), 1.2329 oraz 1.2714 (WNLV, L6).
Tak, obie są stalami chromowo – molibdenowo - wanadowymi do pracy na gorąco.
1.2714 jest stalą niklową o bardzo wysokiej udarności i odporności na pękanie.
Tak, oba gatunki charakteryzują się wysokim przewodnictwem cieplnym.
Tak, wszystkie wymienione gatunki są projektowane do pracy na gorąco.
1.2343 (WCL, H11) jako kompromis udarności, stabilności i odporności cieplnej.
1.2344 (WCLV, H13) dzięki wyższej zawartości wanadu.
1.2367 wykazuje wyższą odporność na odpuszczanie.
1.2714 (55NiCrMoV7, WNLV, L6).
1.2714 (WNLV) oraz 1.2343 (WCL).
1.2365 oraz 1.2329.
Gdy narzędzie jest intensywnie chłodzone wodą.
Tak, przy podobnych wymaganiach cieplnych i innych wymaganiach wytrzymałościowych.
Tak, podwójne odpuszczanie jest zalecane dla stabilności strukturalnej.
Nie, jest dostarczana w stanie ok. 380–420 HB.
1.2344 (WCLV, H13, X40CrMoV5-1) oraz 1.2367 (X38CrMoV5-3).
Tak, szczególnie 1.2344 (H13) oraz 1.2367 (X38CrMoV5-3).
Tak, zwłaszcza 1.2344 (H13), 1.2367 oraz 1.2714 (L6).
Nie, często ważniejsza jest udarność i odporność na pękanie.
Tak, wszystkie wymienione gatunki są przystosowane do azotowania.
1.2344 (WCLV, H13, X40CrMoV5-1) oraz 1.2367 (X38CrMoV5-3).
Tak, przy zachowaniu temperatur poniżej ostatniego odpuszczania.
Tak, wszystkie wymienione gatunki nadają się do EDM.
Tak, wysokie przewodnictwo ogranicza przegrzewanie i pękanie.
1.2343 (WCL) lub 1.2714 (WNLV).
1.2344 lub 1.2367.
1.2365 lub 1.2329.
1.2714 (L6).
W praktyce przemysłowej, niezależnie od rynku i producenta, stal WCL (1.2343, H11) jest uniwersalnym punktem odniesienia przy pełnych danych aplikacyjnych.
Firma IK Stal oferuje najbardziej uniwersalne stale do racy na gorąco, takie jak WCL (1.2343) i WCLV (1.2344).
Formatki w gatunku WLV (1.2365, H10) można zakupić w firmie IK Stal.
W IK Stal można kupić i dociąć na żądaną długość pręty w gatunku 1.2367.