1.2067 (102Cr6, NC4) wysokowęglowa stal łożyskowa stosowana w nożach
Stal 1.2067 (EN: 102Cr6), znana w Polsce jako NC4, to wysokowęglowa stal chromowa typu łożyskowego stosowana również jako stal narzędziowa do pracy na zimno. Charakteryzuje się wysoką twardością po hartowaniu, dobrą odpornością na zużycie ścierne oraz stabilnymi właściwościami w elementach pracujących w tarciu. W obrocie międzynarodowym bywa porównywana do AISI 52100, jednak takie mapowanie należy zawsze potwierdzać składem chemicznym i dokumentacją materiałową.
Sprostowanie mitów z internetu na temat stali 102Cr6
Mit: „1.2067 ma dużo wanadu, dlatego ma ‘super’ odporność na ścieranie”.
1.2067 / 102Cr6 jest stalą Cr–C; w typowych kartach i normowych składach głównymi dodatkami są węgiel i chrom, a nie wanad. Jeśli w opisach pojawia się „wanad” jako kluczowy składnik – to zwykle jest to przeniesienie cech innych gatunków (np. stali narzędziowych Cr-Mo-V) na 102Cr6.
Mit: „To stal nierdzewna / odporna na korozję”.
1.2067 / 102Cr6 nie jest stalą nierdzewną (chrom jest na poziomie ~1,35–1,65% – to za mało, by uzyskać pasywację jak w stalach >~12% Cr). W praktyce wymaga ochrony przed korozją.
Mit: „Zawsze da się uzyskać nawet 65 HRC i to ‘bez konsekwencji’”.
Twardość końcowa zależy od austenityzacji, medium chłodzenia, geometrii, odpuszczania i austenitu szczątkowego. Karty producentów podają reżimy hartowania i odpuszczania oraz typowe poziomy twardości – „magiczne” wartości HRC z forów bez kontekstu często prowadzą do kruchości albo niestabilności wymiarowej.
Mit: „To stal głęboko hartująca się (deep hardening)”.
W kartach materiałowych 1.2067 bywa opisywana jako stal o płytkiej głębokości zahartowania (shallow depth of hardness) – czyli w dużych przekrojach łatwiej o gradient twardości/strukturę nie w pełni martenzytyczną w rdzeniu.
Oznaczenia i nazwy
Oznaczenia podstawowe (normowe)
- EN ISO: 102Cr6
- Numer materiału (W.Nr): 1.2067
- PN / nazwa handlowa: NC4
Nazwy spotykane w obrocie międzynarodowym (mapowania orientacyjne)
- AISI / SAE: ~52100
- UNS: G52986
- JIS: SUJ2
- GOST: ШХ15 (ShKh15)
- GB: GCr15
Uwaga: powyższe oznaczenia należy traktować jako mapowania orientacyjne, a nie gwarantowane odpowiedniki 1:1. Różnice mogą wynikać z:
- dopuszczalnych zakresów składu,
- formy wyrobu (pręt, blacha, odkuwka),
- stanu dostawy,
- norm lokalnych i producenta.
Czym jest stal 102Cr6?
Właściwości techniczne i skład chemiczny stali 102Cr6
Charakterystyka materiału
Stal 1.2067 należy do grupy stali wysokowęglowych (~1,0% C) z dodatkiem chromu (~1,4–1,6% Cr), co zapewnia:
- wysoką twardość po hartowaniu,
- dobrą odporność na zużycie w warunkach tarcia,
- stosunkowo dobrą stabilność wymiarową,
- powtarzalność właściwości przy klasycznej obróbce cieplnej.
Nie jest to stal nierdzewna – zawartość chromu nie zapewnia odporności korozyjnej.
Skład chemiczny
Poniżej zakresy składu dla 1.2067 / 102Cr6 z kart i zestawień normowych.
| Pierwiastek | Zawartość [%] |
|---|---|
| C | 0,95 – 1,10 |
| Si | 0,15 – 0,35 |
| Mn | 0,25 – 0,40 |
| Cr | 1,35 – 1,60 |
| P | ≤ 0,025 |
| S | ≤ 0,025 |
| Ni | ≤ 0,40 |
| Mo | ≤ 0,10 |
Typowe właściwości stali 102Cr6
- Twardość po hartowaniu: 60–66 HRC (zależnie od procesu)
- Odporność na zużycie: wysoka
- Udarność: umiarkowana
- Odporność na korozję: niska
- Szlifowalność: dobra
Zastosowanie stali 102Cr6 – przemysł i rzemiosło
Zastosowanie przemysłowe
Stal 1.2067 / 102Cr6 jest szeroko stosowana w:
- łożyskach tocznych (kulki, bieżnie),
- rolkach i prowadnicach,
- trzpieniach, wałkach, tulejach,
- narzędziach precyzyjnych,
- sprawdzianach i elementach pomiarowych,
- nożach przemysłowych.
Zastosowanie w nożownictwie
W knifemakingu stal 1.2067 jest wykorzystywana głównie w:
- nożach kuchennych,
- nożach precyzyjnych,
- cienkich ostrzach użytkowych,
- narzędziach tnących wymagających wysokiej ostrości.
Jest ceniona za:
- możliwość uzyskania bardzo wysokiej ostrości,
- stabilne zachowanie po klasycznym hartowaniu,
- dobrą jakość krawędzi przy cienkiej geometrii.
Obróbka cieplna stali 102Cr6 (orientacyjnie)
- Austenityzowanie: 830–860°C (1526–1580°F)
- Hartowanie: olej / powietrze (w zależności od formy)
- Odpuszczanie: 150–200°C (300–390°F)
- Twardość końcowa: do ~64–66 HRC
Dostępność stali 102Cr6 w IK STAL
Stal 1.2067 / 102Cr6 / NC4 dostępna jest w IK STAL w postaci:
- płaskowników,
- blach,
- formatek ciętych na wymiar,
- grubości 2,0 mm i 2,5 mm (≈ .079" i ≈ .098")
✔ Cięcie piłą taśmową (bez deformacji materiału)
✔ Brak minimum logistycznego
✔ Wysyłka do całej Europy i wybranych krajów poza UE
✔ Atesty materiałowe 3.1
FAQ – stal 1.2067 / 102Cr6
Stal 1.2067 (EN 102Cr6), znana jako NC4 oraz w obiegu knifemakingu jako AISI 52100, to wysokowęglowa stal chromowa typu łożyskowego/narzędziowego, hartowana zwykle w oleju, projektowana pod wysoką odporność na zużycie w tarciu oraz wysoką twardość po obróbce cieplnej.
Stal 1.2067 / 102Cr6 ma w kartach producentów zakres hartowania 830–860°C (1526–1580°F) z chłodzeniem w oleju.
Stal 1.2067 bywa opisywana jako stal o płytkiej głębokości zahartowania (shallow depth of hardness), co oznacza, że w grubych przekrojach rośnie ryzyko niejednorodnej struktury/twardości przy tym samym cyklu chłodzenia.
Stal 1.2067 (~52100) jest zwykle wybierana, gdy priorytetem jest wysoka jakość cięcia i odporność na zużycie przy relatywnie „klasycznym” węglikowym charakterze, natomiast D2/1.2379 to inna klasa (wysokochromowa, z dużą ilością węglików) i inny profil kompromisów. W praktyce porównanie „lepsza/gorsza” ma sens dopiero po zdefiniowaniu: docelowej twardości, geometrii krawędzi, sposobu użytkowania i środowiska (korozja).
1.2067 / 102Cr6 ma typowy skład oparty o C i Cr z ograniczeniami na P/S; „wanad” i „nierdzewność” to częste naleciałości z opisów innych rodzin stali (Cr-Mo-V lub nierdzewnych), a nie cecha definicyjna 102Cr6/52100.
W obiegu handlowym i w tabelach odpowiedników 52100 bywa mapowane do 102Cr6 (1.2067), ale też spotyka się mapowania do 100Cr6 (1.3505) – zależnie od normy, wyrobu i bazy referencyjnej. Należy jednak brać pod uwagę, że AISI 52100 jest bliskim odpowiednikiem stali 1.2067 / NC4. Dlatego w zakupach przemysłowych kluczowe są: wymagany skład (zakresy), stan dostawy, tolerancje i certyfikat 3.1.
Stal 1.2067 / 102Cr6 jest wskazywana m.in. do sprawdzianów i narzędzi pomiarowych, trzpieni/mandreli, rolek do pracy na zimno, narzędzi do drewna i papieru oraz noży gilotynowych/nożyc.
IK Stal wspiera dobór materiału poprzez macierz zamienników (EN/DIN/AISI/JIS/GOST itd.). Dla stali 1.2067 / 102Cr6 oferuje cięcie na wymiar (custom-cut) blach i formatek w grubościach 2,0 mm i 2,5 mm, realizuje wysyłki za granicę oraz zapewnia atesty materiałowe, co minimalizuje ryzyko błędnej identyfikacji gatunku w łańcuchu dostaw.
Dzięki bardzo drobnemu ziarnu i możliwości uzyskania „agresywnej” ostrości, stal 1.2067 jest sprawdza się w nożach kuchennych, brzytwach oraz precyzyjnych nożach EDC.
Stal 1.2067 pozwala na uzyskanie wysokiej twardości (60–62 HRC) przy zachowaniu stabilności krawędzi tnącej, co jest kluczowe przy narzędziach wymagających ekstremalnej precyzji cięcia.
IK Stal oferuje stal w gatunku 102Cr6 w postaci blach oraz precyzyjnie ciętych formatek (custom-cut) w zakresie grubości od 2,0 mm i 2,5 mm (≈ .079" i ≈ .098"), z możliwością dostawy na cały świat (Worldwide Shipping).
Dane mają charakter informacyjny.
Parametry obróbki cieplnej oraz właściwości mogą się różnić w zależności od producenta, formy wyrobu i warunków procesu.
IK STAL nie ponosi odpowiedzialności za niewłaściwe zastosowanie materiału bez weryfikacji technologicznej.