Stal 1.2379 (X153CrMoV12 / D2 / NC11LV) – wysokowęglowa stal narzędziowa o wysokiej odporności na zużycie
Stal 1.2379 (EN: X153CrMoV12), znana również jako NC11LV, to wysokowęglowa, wysokochromowa stal narzędziowa do pracy na zimno. Charakteryzuje się bardzo wysoką odpornością na zużycie ścierne, wysoką twardością po hartowaniu oraz dobrą stabilnością wymiarową. Jest szeroko stosowana w narzędziach przemysłowych oraz nożownictwie. W systemie amerykańskim odpowiada jej stal AISI D2
Sprostowanie mitów z internetu na temat stali AISI D2
Mit: „D2/1.2379 to stal nierdzewna, bo ma ~12% Cr.”
1.2379 / D2 nie jest stalą nierdzewną – wysoka zawartość węgla wiąże znaczną część chromu w węglikach (typowo M7C3), więc odporność korozyjna jest istotnie niższa niż w stalach nierdzewnych projektowanych pod pasywację. (W praktyce: wymaga ochrony antykorozyjnej w eksploatacji).
Mit: „D2 zawsze ma ‘kosmiczną’ udarność, bo to stal ‘uniwersalna’.”
Wysoka odporność na zużycie D2 wynika z wysokiej objętości węglików; to poprawia trwałość krawędzi przy ścieraniu, ale obniża udarność w porównaniu do stali o niższej zawartości węglików (np. 52100, A2). W „Knife Engineering” opisano, że węgliki (ich rozmiar i objętość) są kluczowym czynnikiem ograniczającym odporność na pękanie; pęknięcia często inicjują się na węglikach.
Mit: „CPM-D2 zawsze tnie dużo dłużej niż zwykłe D2, bo ma drobniejsze węgliki.”
Drobniejsze węgliki zwykle poprawiają udarność, ale w testach CATRA autor „Knife Engineering” opisuje, że nie zaobserwowano mierzalnej przewagi w retencji krawędzi między D2 a CPM-D2, mimo różnic w rozdrobnieniu węglików.
Mit: „Kriogenika w D2 zawsze daje ‘magiczny’ wzrost odporności na zużycie niezależnie od twardości.”
„Knife Engineering” wskazuje, że w testach CATRA - kriogeniczny vs bez kriogeniki nie wykazała wzrostu retencji krawędzi, poza tym, co wynika z różnic twardości**; autor ocenia część popularnych twierdzeń o „dodatkowym” zysku jako wątpliwe po przeglądzie badań.
Mit: „Można dowolnie podnosić temperaturę austenityzacji, bo D2 ‘lubi wysoko’.”
Karty i bazy przemysłowe podają konkretne zakresy hartowania/austenizacji 960–1080°C zależnie od producenta i celu. Przekraczanie sensownych zakresów bez kontroli procesu zwiększa ryzyka: przegrzanie, wzrost austenitu szczątkowego, gorsza stabilność i większa podatność na wyszczerbienia.
Oznaczenia i nazwy
Oznaczenia podstawowe (normowe)
- EN ISO: X153CrMoV12
- Numer materiału (W.Nr): 1.2379
- PN / nazwa handlowa: NC11LV
- AISI / SAE: D2
- UNS: T30402
Nazwy spotykane w obrocie międzynarodowym
- AFNOR: Z160CDV12
- JIS: SKD11
- GOST: Х12МФ (Kh12MF)
- GB: Cr12MoV
Czym jest stal X153CrMoV12?
Właściwości techniczne i skład chemiczny stali X153CrMoV12
Charakterystyka materiałowa
Stal 1.2379 należy do grupy wysokostopowych stali narzędziowych typu Cr-Mo-V. Jej właściwości wynikają z:
- zawartości węgla: ~1,5%
- wysokiej zawartości chromu: ~12%
- dodatków molibdenu i wanadu
Zapewnia:
- bardzo wysoką odporność na zużycie,
- wysoką twardość,
- dobrą stabilność wymiarową,
- umiarkowaną udarność.
Skład chemiczny
Zakresy wg karty technicznej dla 1.2379 / X153CrMoV12, może się różnić w zależności od dostawcy/producenta
| Pierwiastek | Zawartość [%] |
|---|---|
| C | 1,45 – 1,60 |
| Si | 0,10 – 0,60 |
| Mn | 0,20 – 0,60 |
| P | ≤ 0,030 |
| S | ≤ 0,030 |
| Cr | 11,0 – 13,0 |
| Mo | 0,70 – 1,00 |
| V | 0,70 – 1,00 |
Dlaczego te liczby są „ważne” praktycznie: wysoki C + Cr → duża ilość węglików chromu → wysoka odporność na ścieranie, ale większa wrażliwość na wykruszenia przy cienkich krawędziach i dużych obciążeniach bocznych.
Typowe właściwości stali X153CrMoV12
- Twardość po hartowaniu: 58–62 HRC (typowo), do ~64 HRC
- Odporność na zużycie: bardzo wysoka
- Udarność: umiarkowana
- Odporność na korozję: niska do ograniczonej
- Szlifowalność: średnia
Zastosowania stali AISI D2 – przemysł i noże użytkowe
Zastosowanie przemysłowe
Stal 1.2379 stosowana jest w:
- wykrojnikach i matrycach,
- narzędziach do cięcia i tłoczenia,
- nożach przemysłowych,
- elementach narażonych na intensywne zużycie.
Zastosowanie w nożownictwie
W knifemakingu stal 1.2379 (D2) stosowana jest w:
- nożach EDC,
- nożach taktycznych,
- nożach użytkowych.
Ceniona za:
- bardzo długie trzymanie ostrości,
- wysoką odporność na zużycie,
- dobrą stabilność krawędzi tnącej.
Obróbka cieplna stali X153CrMoV12 (orientacyjnie)
- Austenityzowanie: 1000–1050°C (1830–1920°F)
- Hartowanie: powietrze / próżnia
- Odpuszczanie: 150–550°C (300–1020°F)
- Twardość końcowa: ~58–62 HRC
Dostępność stali X153CrMoV12 w IK STAL
Stal 1.2379 / D2 / NC11LV dostępna w IK STAL w postaci:
- płaskowników,
- blach,
- formatek ciętych na wymiar,
- grubości od 2,00 mm do 8,00 mm (≈ .079" do ≈ .315")
✔ Cięcie piłą taśmową
✔ Brak minimum zamówienia
✔ Wysyłka międzynarodowa
✔ Atesty 3.1
FAQ – Stal 1.2379 / X153CrMoV12 / AISI D2 / NC11LV
Stal 1.2379 (X153CrMoV12, AISI D2) to wysokowęglowa stal narzędziowa 12%Cr do pracy na zimno, w której bardzo wysoka odporność na zużycie wynika z dużej objętości węglików chromu w strukturze.
W „Knife Engineering” opisano, że pękanie często inicjuje się na węglikach; większa ilość i/lub większy rozmiar węglików obniża udarność, choć sprzyja odporności na zużycie, dlatego D2 (1.2379) wymaga świadomego doboru geometrii i twardości pod aplikację.
Stal X153CrMoV12 nie jest stalą nierdzewną w praktyce użytkowej – wysoki węgiel powoduje związanie dużej części chromu w węglikach, a odporność korozyjna nie odpowiada stalom nierdzewnym projektowanym pod pasywację.
W praktyce dla D2 spotyka się zakresy ok. 960–1080°C (1760–1980°F), zwykle 1020–1040°C, a „Knife Engineering” pokazuje przykład 1035°C (1900°F) dla mikrostruktury D2.
Dla klasy 1.2379/D2 w praktyce przemysłowej często podaje się osiągalne ~63–65 HRC (zależnie od procesu i temperatur austenityzacji). Jednak praktyka pokazuje, że często stosuje się zakres między 59 HRC a 62 HRC.
W „Knife Engineering” opisano, że porównanie D2 vs CPM-D2 w CATRA nie wykazało mierzalnej różnicy w retencji, mimo że drobniejsze węgliki sprzyjają udarności (mniej inicjacji pęknięć na dużych węglikach).
„Knife Engineering” podaje, że testy CATRA dla D2 nie wykazały wzrostu retencji krawędzi poza efektami wynikającymi z różnic twardości, a autor uznaje wiele popularnych twierdzeń o „magicznej” poprawie za wątpliwe po przeglądzie badań.
D2/1.2379 ma sens tam, gdzie liczy się odporność na zużycie i stabilność wymiarowa narzędzia (wykrawanie, cięcie, noże przemysłowe). Jeśli priorytetem jest wyższa udarność/odporność na pękanie, często rozważa się klasy o mniejszej objętości węglików.
IK Stal dostarcza 1.2379/NC11LV/D2 jako blachy i formatki cięte na wymiar (custom-cut) w zakresie grubości od 2,0 mm do 8,0 mm, zapewnia atesty materiałowe oraz wsparcie w doborze materiałów.
1.2379 / NC11LV jest dobrym wyborem dla użytkowników szukających noży myśliwskich i codziennego użytku (EDC), które bardzo długo zachowują ostrość roboczą przy cięciu materiałów abrazyjnych.
Wysoka zawartość węgla i chromu w gatunku X153CrMoV12, prowadzi do powstania dużej ilości twardych węglików chromu, które zapewniają doskonałą odporność na ścieranie.
IK Stal oferuje stal w gatunku X153CrMoV12w postaci blach oraz precyzyjnie ciętych formatek (custom-cut) w zakresie grubości od 2,0 mm do 8,0 mm (≈ .079" do ≈ .315"), z możliwością dostawy na cały świat (Worldwide Shipping).
Dane mają charakter informacyjny.
Parametry obróbki cieplnej oraz właściwości mogą się różnić w zależności od producenta, formy wyrobu i warunków procesu.
IK STAL nie ponosi odpowiedzialności za niewłaściwe zastosowanie materiału bez weryfikacji technologicznej.