Stal 1.4116 (X50CrMoV15 / AISI 440A mod) – nierdzewna stal nożowa o dobrej odporności na korozję i łatwej obróbce
Stal 1.4116 (EN: X50CrMoV15) to martenzytyczna stal nierdzewna zawierająca chrom, molibden i wanad. Charakteryzuje się dobrą odpornością na korozję, umiarkowaną odpornością na zużycie oraz łatwością obróbki cieplnej i mechanicznej. Jest szeroko stosowana w nożownictwie użytkowym, szczególnie w produkcji seryjnej noży kuchennych i outdoorowych.
Analiza i korekta mitów na temat stali AISI 420MoV
Mit: „1.4116 = 440C (1.4125)”.
1.4116 (X50CrMoV15) nie jest tym samym co 440C / 1.4125. To inna rodzina martenzytycznych stali odpornych na korozję: 1.4116 ma typowo Cr ~14–15% i C ~0,45–0,55%, natomiast 440C ma wyższy węgiel i inny profil węglików, co zmienia retencję ostrza i podatność na wykruszenia/ostrzenie.
Mit: „To stal nierdzewna w sensie ‘zero korozji’ w każdej chemii”.
1.4116 jest stalą odporną na korozję, ale odporność zależy od środowiska (chlorki, kwasy, czas ekspozycji, stan powierzchni, higiena). W praktyce jest „kuchenno-spożywczo” odporna, lecz nie należy jej traktować jak materiału do agresywnych mediów bez analizy środowiska pracy.
Mit: „AISI 420 i 1.4116 to zawsze dokładnie to samo”.
AISI 420 (UNS S42000) i EN 1.4116 są bardzo bliskie jako klasa martenzytycznej stali odpornej na korozję, ale 1.4116 jest powszechnie kojarzona z wersją ‘420 + Mo + V’ (stąd handlowe „420MoV”) i w zależności od normy/producenta zakresy składu mogą się różnić.
Oznaczenia i nazwy
Oznaczenia podstawowe (normowe)
- EN ISO: X50CrMoV15
- Numer materiału (W.Nr): 1.4116
Nazwy spotykane w obrocie międzynarodowym (mapowania orientacyjne)
- AISI / SAE: ~440A, niektórzy producenci podają 420MoV
- JIS: ~SUS440A (zbliżone)
- oznaczenia handlowe: kitchen knife steel
Uwaga: powyższe oznaczenia mają charakter orientacyjny (nie 1:1).
Czym jest stal X50CrMoV15?
Właściwości techniczne, charakterystyka i skład chemiczny stali X50CrMoV15
Charakterystyka materiału
Stal 1.4116 należy do grupy martenzytycznych stali nierdzewnych typu Cr-Mo-V.
Jej właściwości wynikają z:
- zawartości chromu: ~14–15%,
- dodatków molibdenu (poprawa odporności na korozję),
- dodatku wanadu (poprawa struktury).
Zapewnia:
- dobrą odporność na korozję,
- łatwą obróbkę cieplną,
- dobrą polerowalność,
- stabilne i przewidywalne właściwości.
Typowe właściwości
- Twardość: 54–57 HRC (typowo)
- Odporność na korozję: wysoka
- Odporność na zużycie: umiarkowana
- Udarność: umiarkowana
- Szlifowalność: bardzo dobra
Skład chemiczny
| Pierwiastek | Zawartość [%] |
|---|---|
| C | 0,45–0,55 |
| Cr | 14,0–15,0 |
| Mo | 0,50–0,80 |
| V | 0,10–0,20 |
| Mn (max) | 1,00 |
| Si (max) | 1,00 |
| P (max) | 0,040 |
| S (typ. max) | 0,015 |
Co praktycznie dają Mo i V w tej rodzinie stali
- Molibden (Mo) wspiera odporność na zużycie i hartowność oraz może poprawiać zachowanie w wybranych środowiskach korozyjnych względem wariantów bez Mo.
- Wanad (V) sprzyja drobniejszej mikrostrukturze i tworzeniu twardszych składników fazowych, co wspiera stabilność krawędzi i odporność na zużycie.
Typowe zastosowania stali X50CrMoV15 - przemysł i rzemiosło
Zastosowanie przemysłowe
Stal 1.4116 stosowana jest w:
- narzędziach medycznych,
- elementach wymagających odporności na korozję,
- nożach przemysłowych,
- komponentach użytkowych.
Zastosowanie w nożownictwie
Stal 1.4116 stosowana jest w:
- nożach kuchennych,
- nożach użytkowych,
- nożach outdoorowych,
- nożach produkcyjnych.
Ceniona za:
- odporność na korozję,
- łatwość ostrzenia,
- dobrą dostępność i powtarzalność,
- łatwość utrzymania.
Zalecenia obróbki cieplnej stali X50CrMoV15
- Austenityzowanie: 1000–1050°C (1830–1920°F)
- Hartowanie: olej / powietrze
- Odpuszczanie: 150–250°C (300–480°F)
- Twardość końcowa: ~54–57 HRC
Dostępność stali X50CrMoV15 STAL w postaci:
- płaskowników,
- blach,
- formatek,
- w grubości od 1,5 mm do 3,5 mm (≈ .059" do ≈ .138").
✔ Cięcie na wymiar
✔ Brak minimum zamówienia
✔ Wysyłka międzynarodowa
FAQ – stal 1.4116 / X50CrMoV15
1.4116 / X50CrMoV15 to martenzytyczna stal odporna na korozję, przeznaczona do wyrobów przerabianych plastycznie i elementów tnących wymagających hartowania do poziomów HRC typowych dla noży i narzędzi.
1.4116 jest stalą odporną na korozję, ale jej odporność zależy od środowiska (chlorki, chemia, czas, stan powierzchni). W praktyce jest bardzo sensowna do zastosowań kuchennych i „mokrych”, lecz nie jest materiałem „na wszystko” bez analizy środowiska.
Nazwa 420MoV jest używana przez część producentów jako rynkowe oznaczenie dla „rodziny 420” z dodatkiem molibdenu i wanadu, które wpływają na profil zużycia stali 1.4116 i jej zachowanie w obróbce cieplnej. Jednak obowiązuje też nazewnictwo, stosowane przez producentów oraz dystrybutorów AISI440 A.
W praktyce, dla stali 1.4116 spotyka się temperatury austenityzacji 1020–1050°C (1870–1920°F) (często dla cienkich przekrojów nożowych). Dobór zależy od celu (twardość/ciągliwość) i od grubości elementu.
W praktyce noże z 1.4116 najczęściej pracują w okolicy 54–59 HRC, a procesy mogą dawać ok. 58–60 HRC jako typowy kompromis.
W obiegu branżowym 1.4116 bywa wskazywana jako alternatywa dla 1.4034 / X46Cr13, m.in. przez obecność Mo i V oraz wyższy „pakiet” właściwości użytkowych dla krawędzi tnących.
W kartach technicznych spotyka się mapowanie 1.4116 ↔ SUS 440A, ale w praktyce należy traktować je jako mapowanie zbliżone, które wymaga weryfikacji składu i twardości docelowej pod konkretną aplikację.
1.4116 to najpopularniejsza stal na wysokiej jakości europejskie noże kuchenne oraz instrumenty medyczne
1.4116 jest całkowicie odporna na rdzę, bardzo łatwa w szybkim podostrzaniu na muszce i na tyle ciągliwa, że nie wykrusza się przy kontakcie z kośćmi czy twardymi deskami.
IK Stal oferuje stal w gatunku 1.4116 w postaci blach oraz precyzyjnie ciętych formatek (custom-cut) w zakresie grubości od 1,5 mm do 3,5 mm (≈ .059" do ≈ .138"), z możliwością dostawy na cały świat (Worldwide Shipping).
Dane mają charakter informacyjny.
Parametry obróbki cieplnej oraz właściwości mogą się różnić w zależności od producenta, formy wyrobu i warunków procesu.
IK STAL nie ponosi odpowiedzialności za niewłaściwe zastosowanie materiału bez weryfikacji technologicznej.